Home

Legerplaats Ossendrecht

11Verbindingsbataljon

Verhalen & anekdotes

La Courtine 1964

Gezocht

Laatste nieuws

Oranje-Kazerne

Leiding C-Cie okt. 1964

Updates

Verhalen La Courtine '64

Links

Donaties

Fotopagina's

Personeelslijst

Gastenboek - Reacties

La Courtine 2009

Contact

Het Noodrantsoen en De Doorstroming

 


Lex Bosveld probeert zijn noodrantsoen op te warmen.
Foto: Jo Debets.

Noodrantsoenen?

Op oefeningen was het heel gebruikelijk dat onze voeding bestond uit rantsoenen. Over de kwaliteit van het voedsel waren de meningen zeer verdeeld, maar er is nooit iemand aan overleden. Er was dus niets mis mee. De rantsoenen zaten in overdozen, waarin de dagelijkse portie voor vier of vijf personen zat. Aan de zijkant van de doos stond: "Noodrantsoen". Iedereen die de film "The gods must be crazy" heeft gezien weet, dat er genoeg in zat om een hele stam in de Kalahari woestijn zes maanden van leeftocht te voorzien.

De inhoud bestond o.a. uit keiharde biscuits, vlees in blik, jam, kaas, snoepjes, kauwgom, toiletpapier, een mini blikopener, chocolade, lucifers, blikje brandstof en sigaretten met een accijnsbanderol van 20 cent. Er zaten verschillende hoofdmaaltijden in: doperwten met gehakt en aardappelen, goulash met aardappelen, witte bonen met spek en tomatensaus, kapucijners met spek en volgens mij ook nog hutspot met klapstuk.

 

Lang houdbaar

In die jaren waren er nog geen wettelijke verplichtingen om een THT (Tenminste Houdbaar Tot) datum op levensmiddelen te zetten. Het leger had daarom op de rantsoenen een productiedatum laten zetten.


Gebruiksaanwijzing/menu van een rantsoen, gevecht, individueel.

Zodoende konden we vaststellen hoe jong ons eten was. Ik schrijf hier jong, in de praktijk was het juist andersom. De conserven waren eigenlijk onbeperkt houdbaar. Edoch, na verloop van tijd veranderde de smaak. Tomaten gingen naar bruine bonen smaken, de klapstuk loste op in de hutspot en het spek kreeg de smaak van witte bonen.

De tabak in de sigaretten was zo droog, dat bij het eerste trekje je longen bijna spontaan in de fik vlogen. Na verloop van tijd raakten je longen er aan gewend. Ze hadden zichzelf als het ware aan de binnenzijde betegeld met een vuurvaste laag. En dan genoot je van die droge krengen of het Lucky Strike’s waren (je moest wat afzien, met je 90 cent soldij). De chocolade was kei en keihard en met een bijl nauwelijks in stukken te hakken. Op oefening, deed je die cadeau aan voorbij komende kinderen. Konden ze zich al inbijten op het leven in het leger.

 

Doorstroming

Onbeperkt houdbaar dus, maar niet onbeperkt genietbaar. De noodrantsoenen mochten niet te oud worden. Het leger zou het leger niet zijn, als ook daar niet iets op gevonden was. Één maal in de twee - drie maanden stond "Doorstroming" op het menu. Oude noodrantsoenen werden opengetrokken en waren de hoofdmaaltijd. Op die manier werd er plaats gemaakt voor verse rantsoenen.

Elke week werd op het publicatiebord het menu voor de komende week opgehangen. Altijd was er wel iets om over te klagen, maar stond het gevreesde woord "Doorstroming" op het menu, dan was Leiden pas echt in last.

 

We gaan eten

Na het appel van 17.00 uur werden we afgemarcheerd naar de keuken. Niet gaan eten stond gelijk aan het weigeren van een dienstbevel. Op de doorstromingdagen stond de Officier van Kazerne Piket (OKP) altijd bovenaan de trap te kijken of niet iemand stiekem de benen nam. En zo liepen we langs de loketten, waarachter de koks met veel plezier duizenden blikken bij elkaar hadden gevoegd. Die ze daarna met een grote lepel en een satanisch genoegen op je plate kiepten (in de bijdrage van Henk Heidema kunnen jullie lezen wat ze zelf aten).

 

Geen honger


Gebruiksaanwijzing/menu van een rantsoen, gevecht, individueel
achterzijde.

Er was niets mis met het voedsel. Dat niet. Het zag er alleen nooit zo appetijtelijk uit. Niet als het op oefening in je messtin lag, maar nog veel minder als het met een grote kwak op je plate terecht kwam. Na het eerste hapje stonden de meeste mannen dan ook al weer op en liepen richting afvalcontainer. Maar de OKP was inmiddels van plaats veranderd. Hij stond niet meer boven aan de trap naar eetspijbelaars te speuren. Maar stond nu bij de afvaltonnen te checken of er niet te veel op de plates was blijven liggen. Het leger had nu eenmaal altijd het beste met zijn mannen voor.

De meest gehoorde smoes was: "Ik heb vandaag niet zoveel honger". En daarna maakte iedereen zich haastig uit de voeten richting fritestent buiten de kazerne. Die maakte overuren en beleefde gouden tijden.

In de kantine hoefde je niet te komen. De voorraad gevulde koeken en andere eetbare producten als chips en wafels waren op nadat de eerste compagnie in de eetzaal was geweest.

 

Moderne oplossing

Het leger heeft later een andere methode voor de doorstroming gevonden: de noodrantsoenen werden voor één gulden per rantsoen aan de manschappen aangeboden. En op de camping bleken de rantsoenen nog best te smaken.

 

Toch wat geleerd

Overigens wordt in huize Blokker nog steeds de term "doorstroming" gebruikt. Eens in de twee jaar worden nl. alle pizza’s in de diepvriezer, blikken groenten, zakjes soep en andere leeftocht in de voorraadkast vervangen voor verse voorraad. En er is de laatste weken regelmatig het advies te horen en te lezen om in elk huisgezin een noodvoorraadje voedsel aan te leggen voor twee-drie dagen. Rietje is daar ook druk mee bezig geweest en heeft uit mijn plakboek als handleiding de inhoudslijst van onze noodrantsoenen geraadpleegd! Zo is jong geleerd toch nog oud gedaan!

 

Henk Heidema

Onze kok Henk Heidema heeft nog wel herinneringen aan de noodrantsoenen. Maar dat zijn andere herinnering dan wij hebben. Je kunt ze nalezen in het verhaal Dagboek van een Keukenprins.

 

Kees Blokker, Voerendaal, 5 januari 2009. Met bijdragen van Jo Debets, Henk Heidema.

Het copyright van de foto's en artikelen op deze site berust bij de eigenaar van de betreffende foto of het artikel of bij de oorspronkelijke maker van de foto of het artikel. Merken en Merknamen worden alleen vermeld ter identificatie van het product en zijn eigendom van de betreffende eigenaar van dat Merk of die Merknaam. Mocht u menen zekere rechten te kunnen doen gelden, neem dan even contact met mij op.